Các bài viết

Thuật câu tay : 7 thắc mắc về thẻo câu !

Chiều dài, kích cỡ, chất liệu, cách buộc các mối nối, và cất giữ như thế nào... đó là một loạt các câu hỏi mà dân câu dùng cần tay mới vào nghề thường hay thắc mắc ! Dù đơn giản chỉ là một đoạn dây được nối liền với lưỡi câu bằng một mối gút, nhưng nếu kê khai tất cả các cách ráp nối thẻo câu của mọi cách câu của dân câu trên thế giới này, thì dù có viết đến 1 quyển sách dầy 500 trang, cũng chưa cần phải quay lại chủ đề đầu tiên.

 

Để giản dị hóa chủ đề, trong biên khảo này, caucavietnam.com chỉ nói đến "thẻo câu" trong thuật câu cá bằng cần câu không gắn máy câu, gọi vắn tắt là "cần tay", của dân câu tay nước Pháp. Chủ đề gồm có 7 câu hỏi, ghi lại những thắc mắc của rất nhiều cần thủ thường hay tự hỏi ?

 

1- Chiều dài của thẻo câu có phải là điều kiện để chọn lựa loại cá muốn câu hay không ?

 

Thắc mắc vừa nêu, đọc qua, thấy có vẻ cơ bản, nhưng không phải là không có những khúc mắc bên trong - Mọi người (dân câu kinh nghiệm) đều nhìn nhận rằng : chiều dài của thẻo câu ảnh hưởng lớn đến cách "bày hàng" mồi câu trong nước, và đó cũng là điều kiện cốt yếu để đạt được nhiều lần "chạm" nhất !

 

Tuy nhiên, cũng khó mà xác định, "nó" có cho phép ta tuyển được loại cá muốn câu cũng như chọn được trọng lượng riêng của chúng. Dù sao đi nữa, một miếng mồi nằm bất động trên mặt đáy, rất thu hút cá to, nhưng cũng còn tùy thuộc vào chủng loại và chất lượng mồi.

 

Thế cho nên, câu trả lời, sẽ là : chiều dài của thẻo câu không phải là điều kiện để chọn lựa cá, mà trước tiên là mồi câu !

 

Như vậy, khi mà chiều dài thẻo câu không phải là mấu chốt để chọn cá, thì chúng ta sẽ không thể nào chuẩn định được : thẻo câu phải dài bao nhiêu, dùng với loại mồi câu gì, để câu ở bất cứ đâu !

 

Kết luận, chúng ta chỉ có thể mặc nhiên nhìn nhận : khi mà mồi câu càng lớn và càng nặng, thì thẻo cầu cần phải dài !

 

2- Cần phải dùng thẻo câu có chiều dài khác nhau, khi câu ở ao/hồ và câu sông không ?

 

Câu hỏi vừa nêu có bản chất không khác gì thắc mắc đầu, có thể nói, đó là 1 câu hỏi bổ túc thêm. Trong trường hợp này, tôi sẽ trả lời : "đúng", nhưng trong trường hợp nào ? Nếu chỉ là chiều dài của thẻo câu, nói riêng, sẽ không có cơ sở để xác nhận. "Đúng" ở đây, có nghĩa "chiều dài" phải là khoảng cách từ lưỡi câu đến viên chì đầu tiên lắp trên đường câu, chứ không là chiều dài của thẻo câu, tính từ lưỡi câu đến mối nối của "thẻo vào trục".

 

 

Cho ví dụ, 2 đường câu A và B, cùng dùng 1 loại thẻo câu, có chiều dài cùng là 15cm. Thẻo A, được bấm chì cạnh ngay mối nối (thẻo và trục, ảnh trái, hình dưới), thẻo B viên chì này được bấm cách mối nối 10cm (ảnh phải, hình dưới). Cả 2 đường câu được thử nghiệm cùng thời điểm, cùng vị trí, cùng mồi và phương pháp câu, nhưng hiệu ứng mang lại của cả 2 đường câu hoàn toàn khác biệt nhau.

 

Bởi kết quả này, tôi có thể khẳng định : "chiều dài" của thẻo câu, "nói" đúng nhất, nếu tính từ lưỡi câu đến viên chì gần lưỡi nhất (viên chì này, còn gọi là chì điểm hay chì chạm). Nhưng cũng còn tuỳ thuộc - xin nhắc lại - mồi nào ? Chưa hết, vùng buông câu có "dòng chảy" hay không ?

 

Thông thường, viên chì chạm được lắp gần lưỡi câu khi câu vùng nước tĩnh hơn là nơi nước chảy. Như thế, 1 thẻo câu ngắn, thường được dùng để câu ao, hồ, kênh đào... gần như là nguyên tắc.

 

 

3- Kích cỡ cước trục và cước thẻo khác biệt nhau như thế nào ?

 

Có đến 90% cần thủ dùng cần tay, ráp đường câu của họ, với thẻo câu bằng cước có kích cỡ nhỏ hơn cước trục từ 10 - 20% (BBT : dụ trục = 0,14, thì thẻo = 0,12 mm). Điều này "logic", vì nó đã được chứng mình "phải như thế" trong nhiều trường hợp. Riêng cá nhân tôi, khi thực hành, thì sự sai biệt đó còn cao hơn tỷ lệ 10 - 20%, như đã nói trên, nhất là khi nhắm vào cá lớn để câu ở các vùng nước chảy, nơi mà đáy nước có lắm chướng ngại vật.

 

Trong trường hợp bị vướng mắc, nếu tỷ lệ sai biệt giữa trục và thẻo quá thấp, rủi ro đường câu bị đứt ở phần cước trục sẽ rất cao (BBT: nhất là khi dùng 2 loại cước khác thương hiệu, hay chủng loại... để ráp thành 1 đường câu). Bởi lý do này, cước thẻo câu của tôi thường có đường kính nhỏ hơn cước trục từ 30 - 40%. Điều này, đã "tiết kiệm" cho tôi khá nhiều thời gian để ráp một đường câu mới, nếu bị đứt trục, mất phao hoặc cần phải thay thẻo câu lớn hơn.

 

Ví dụ như : rất nhiều lần câu ở sông Seine, khởi đầu tôi dùng ngay 1 đường câu với cước trục có đường kính là 0.14mm, cước thẻo 0.10mm, để câu cá chày từ 800gr trở lại. Thoắt, đàn cá chày bổng nhiên mất hút, tiếp đến, một chú vền khá nặng, đã bứt đứt ngay thẻo câu của tôi, khi vừa nâng vợt lên để xúc. Lập tức, tôi đã thay ngay 1 thẻo câu khác bằng cước lớn hơn (0.12mm), kết quả là đàn cá vền có trọng lượng trung bình khoảng 1,50kg, đã được tôi đưa vào túi lưới đựng cá, khoảng hơn 1 chục. Suy ra, nếu như trục và thẻo của tôi, có tỷ lệ khác biệt quá ít, và trong trường hợp này, tôi sẽ phải chọn một đường câu khác với cước trục và thẻo lớn hơn. Vì nếu bắt đầu bằng 1 đường câu, với trục bằng 0.12mm, thẻo là 0.10mm, khi cần thay thẻo bằng cước lớn hơn, thì trục và cước sẽ ngang nhau, tức bằng 0.12mm. Như thế, mức độ an toàn đảm bảo cho phần quan trọng nhất của đường câu (phao, chì) sẽ không còn nữa !

 

Tuy nhiên, cũng có một vài trường hợp đặc biệt, như khi câu cá mương, đường câu của tôi, gồm trục 0,08mm, và thẻo 0,06mm. Nhưng mình cước với đường kính 0,06mm, mỏng còn hơn sợi tóc, đã bị xoắn tít chỉ sau vài lần bong cá. Buộc lòng, tôi đã phải thay thẻo bằng cước lớn hơn, và trục = thẻo, cá vẫn cắn, nhưng không còn bị xoắn dây như trước nữa (BBT: bởi lý do này, các chuyên gia câu tốc độ cá mương, thường không dùng thẻo. Đường câu của họ không có mối nối thèo vào trục, như thông lệ !).

 

Lưu ý : khi dùng một chiếc phao nhỏ và nhẹ, để câu lửng hay câu gần mặt nước, cước trục không nên quá lớn, đường câu sẽ kém nhậy, và dễ bị gió làm ảnh hưởng.

 

4- Làm cách nào để ráp nhiều thẻo câu có cùng một chiều dài giống nhau ?

 

Những thẻo câu dự phòng nên có chiều dài luôn bằng nhau, đó là điều tối quan trọng, khi cần phải thay thẻo vì bị đứt, với mục đích để đường câu của bạn không bị mất đi độ "chuẩn" ban đầu mà bạn đã mất bao thời gian dò tìm, để chỉnh cho đúng mức, tức ở chừng mực : "chì - lưỡi cách nhau ở khoảng cách này, cá sẽ cắn !".

 

Với một vật dụng chuyên dùng để buộc lưỡi câu, thao tác tóm lưỡi khá dễ và có chiều dài luôn bằng như nhau, nhưng nếu phải tóm lưỡi và ráp thẻo bằng tay, sự việc có phần rắc rối hơn ! Mỗi người một cách, nhưng cách của tôi : tóm lưỡi câu trước tiên - móc lưỡi câu vào 1 cây đinh đóng ở góc bàn, phía dưới có dán một thước kẻ. Ở độ dài định trước, tôi gấp đôi cước câu, và dùng một kẹp sắt nhọn, thắt 1 cái vòng có đường kính chừng 1cm, và gút lại.

 

Cho đến giờ này, gần như tôi chẳng cần phải dùng thước đo nữa, và các thẻo câu của tôi, gần như chỉ xê xích nhau nhiều lắm là 0,50cm.

 

5- Mối nối "tròng vào tròng", có phải là cách ráp nối hay nhất không ?

 

Cách ráp "trục - thẻo" bằng mối nối tròng vào tròng (minh họa A, phía dưới), tuy không kín đáo cho lắm, nhưng lại rất thông dụng. cách thức này cho phép thay thẻo câu một cách rất nhanh chóng khi bị bứt thẻo bằng các thẻo câu dự trữ mang theo. Cách nối kiểu "thắt gút", bằng 2 đầu dây nối lại với nhau (minh họa B, phía dưới), tuy kín đáo và chắc hơn, nhưng lại có khuyết điểm là không thể dùng được với các thẻo câu dự trữ. Và sau khi nối, chiều dài từ mối nối đến lưỡi câu, khó bao giờ bằng nhau ! Cho nên, tôi có lời khuyên là đừng nên dùng kiểu nối dây này trong thuật câu tay.

 

 

6- Làm thế nào để sắp xếp các thẻo câu dự trữ ?

 

Sắp xếp và cất giữ các thẻo câu có vô số cách thức với không ít thiết bị được sản xuất để hỗ trợ. Ví dụ như :

 

- "ví xếp (hình A, phía dưới)" có nhiều túi nhựa nylon bên trong, có hình thái như một quyển album bỏ túi. Kiểu này tiện dụng, không chiếm chỗ, và đảm bảo thẻo và lưỡi khó bị ướt, nhưng lại có khuyết điểm là các thẻo câu phải khoanh tròn lại khi cất, điều này đôi khi tạo mối gút, nhất là đối với cước mảnh, khi mà bạn gấp rút tháo các vòng khoanh để thay thẻo.

 

- Tiếp đến là "lõi mút (hình B)", có nhiều khe, dễ sử dụng, đảm bảo an toàn thẻo không bị gút, không trầy trật vì cọ xát... nhưng lại quá cồng kềnh khi cần phải dự trữ khá nhiều thẻo.

 

 

- "Hộp thẻo (hình C)" : bằng nhựa cứng và gỗ, xem hình thức có vẻ rất "chuyên dùng", có nhiều ưu điểm, nhất là ngăn nắp. Thật vậy, hình thức lưu trữ thẻo dự phòng bằng cách căng thẻo với chốt móc ở 2 đầu, được đa số cần thủ câu tay yêu chuộng, như chiếc hộp dùng để cất giữ thẻo như ảnh minh họa phía trên, nhưng chỉ có điều : nặng hơn cả và chiếm chỗ.

 

Tuỳ mẫu mã, bạn có thể tìm được những chiếc hộp có thể móc được từ 30 đến 40 thẻo câu tạo sẵn, với ít nhất là 3 chiều dài khác nhau.

 

- "Dụng cụ móc thẻo (hình D, ảnh trên, và đầu tiên của ảnh dưới)", với trang thiết bị này, ta có thể móc được đến 20 thẻo câu ở cả 2 mặt. Đặc biệt, nhờ vào chốt lò xo được bố trí ở một đầu, bạn có thể trữ được nhiều thẻo câu có chiều dài khác biệt nhau, không vấn đề !

 

- Và dưới đây là các dụng cụ để trữ thẻo khác :

 

 

7- Dùng thẻo câu là điều bắt buộc ?

 

Là câu hỏi có không ít người thắc mắc, nhất là những cần thủ mới vào "nghề". Và câu trả lời cũng tuỳ thuộc vào "cá tính" của người được hỏi. Đối với cá nhân tôi, đáp án sẽ là không nhất thiết bắt buộc, tuỳ trường hợp. Nhưng có rất nhiều vô địch, đẳng cấp quốc gia và quốc tế, như : Diego Da Silva (Pháp gốc Bồ), Alan Scotthorne (Anh) và Milo Colombo (Ý)... Đối với họ, không bao giờ có việc tóm lưỡi câu trực tiếp vào cước trục !

 

Khó mà kết luận, đó có phải phải là một sai lầm của họ không (hay là của chính tôi ?). Sau đây, tôi sẽ trình bày "suy nghĩ " của tôi : khi dùng một đường câu không có thẻo lưỡi, không bởi lý do là tôi muốn đảm bảo cho đường câu của mình càng ít mối nối, càng hay, vì các mối nối làm giảm thiểu đi lực tải của sợi cước. Nhưng, do nhận thức rằng, khi nối thẻo và trục bằng một mối nối "tròng vào trong", thì ở điểm nối này, dây câu mất đi tính mềm mại. Lúc "chào hàng", mồi câu "xuống" sẽ không được tự nhiên cho lắm, và sẽ mất đi ít nhiều tính cách thu hút cá.

 

Nếu chỉ với mục đích câu đáy, tức lê mồi trên mặt đáy nước, sự việc mối nối "trục-thẻo" dù có làm cho đường câu không được tự nhiên cho lắm, cũng không ảnh hưởng gì ! Nhưng nếu là trường hợp gần câu mặt nước hay câu lửng với kỹ thuật vừa câu vừa xả mồi nhắc, thì một đường câu xuống thật "tự nhiên", gần như là điều bắt buộc (điều này, bạn có thể quan sát khi cho cá ăn trong bể kính. Những viên mồi xuống nhanh, thường hay bị "bỏ qua", lũ cá chỉ tranh ăn và chận đớp những viên mồi chìm xuống nước một cách lửng lờ). Hơn nữa, khi câu không sát đáy, rủi ro vướng mắc hầu như rất ít, cho nên có thể nói : tại sao lại phải cần đến thẻo câu ?

 

Kết luận, khi câu tốc độ cá nhỏ, gần mặt nước và lưng chùng nước, ngoại trừ trường hợp bạn nhất quyết bảo vệ phao câu bằng mọi giá, thì cần nên dùng thẻo câu. Ngược lại, nếu đối với bạn, thay mới 1 đường câu không có gì phiền phức lắm ! Cái đáng quan tâm là số đầu cá đếm được, càng nhiều càng hay, thì một đường câu được tóm trực tiếp lưỡi vào trục, luôn là một đường câu nhậy bén nhất !

 

Tortue rùa (2009)

caucavietnam.com